اُدْخُلُوهَا بِسَلَامٍ اٰمِن۪ينَ ٤٦
اُدْخُلُوهَا بِسَلَامٍ اٰمِن۪ينَ
Cümle, mahzuf sözün mekulü’l-kavlidir. Takdiri يقال لهم [Onlara … denir.] şeklindedir.
Fiil cümlesidir. اُدْخُلُو fiili نَ ‘nun hazfıyla mebni emir fiildir. Zamir olan çoğul و ‘ı fail olarak mahallen merfûdur. Muttasıl zamir هَا mef’ûlün bih olarak mahallen mansubdur.
بِسَلَامٍ car mecruru اُدْخُلُو ‘daki failin mahzuf haline mütealliktir. اٰمِن۪ينَ ikinci hal olup nasb alameti ي ‘dir. Cemi müzekker salim kelimeler harf ile îrablanırlar.
Hal cümlede failin, mef’ûlun veya her ikisinin durumunu bildiren lafızlardır (kelime veya cümle). Hal “nasıl” sorusunun cevabıdır. Halin durumunu açıkladığı kelimeye “zil-hal” veya “sahibu’l-hal” denir. Umumiyetle hal nekre, sahibu’l-hal marife olur. Hal mansubtur. Türkçeye “…rek, …rak, …dığı, halde, iken, olduğu halde” gibi ifadelerle tercüme edilir. Sahibu’l-hal açık isim veya zamir olduğu gibi müstetir (gizli) zamir de olabilir. Hal’i sahibu’l-hale bağlayan zamire rabıt zamiri denir. Bu zamir bariz (açık), müstetir (gizli) veya mahzuf (hazfedilmiş) olarak gelir.
Hal sahibu’l-hale ya و (vav-ı haliye) ya zamirle veya her ikisi ile bağlanır. Hal üçe ayrılır:
1. Müfred olan hal (Müştak veya camid), 2. Cümle olan hal (İsim veya fiil), 3. Şibh-i cümle olan hal (Harfi cerli veya zarflı isim).Ayette müfred şeklindedir.(Arapça Dilbilgisi Ayetlerle Nahiv Bilgisi)
اٰمِن۪ينَ ; sülâsî mücerredi أمن olan fiilin ism-i failidir.
İsm-i fail; eylemi yapan ve gerçekleştiren demektir. Geçici olarak o sıfatı yüklenen isimdir. İsm-i fail; hem varlığa (zata) hem de onun sıfatına delalet eden kelimedir. (Arapça Dilbilgisi Ayetlerle Nahiv Bilgisi)
اُدْخُلُوهَا بِسَلَامٍ اٰمِن۪ينَ
Fasılla gelen ayette îcâz-ı hazif sanatı vardır. Emir üslubunda talebî inşâî isnad olan اُدْخُلُوهَا بِسَلَامٍ اٰمِن۪ينَ cümlesi, takdiri يقال لهم [Onlara … denir.] olan fiilin mekulü’l-kavlidir.
Emir üslubunda gelmiş olmasına rağmen ibaha ve ikram amacı taşıyan cümle mecaz-ı mürsel mürekkebtir.
اُدْخُلُو emir fiili; ikram için gelebilir. (Fatma Serap Karamollaoğlu, Kur'an Işığında Belâgat Dersleri Meânî İlmi)
بِسَلَامٍ - اٰمِن۪ينَ kelimeleri arasında mürâât-ı nazîr sanatı vardır.
بِسَلَامٍ car-mecruru, اُدْخُلُو fiilinin failinin mahzuf haline mütealliktir. Halin hazfi, îcâz-ı hazif sanatıdır.
بِ harf-i ceri, musahabe içindir. (Âşûr, Et-Tahrîr Ve’t-Tenvîr)
اٰمِن۪ينَ , hal-i müekkide olarak ıtnâbtır. Cümlenin manası onsuz da anlaşılan müekked hal, cümlenin anlamını tekid etmek amacını güder.
اُدْخُلُوهَا بِسَلَامٍ [Oraya selametle girin] cümlesinde hazif yoluyla îcâz vardır. ‘’Onlara, oraya selametle girin denilir’’ demektir. (Sâbûnî, Safvetü’t Tefasir)
Bu söz, Allah Teâlâ’ya ait olabileceği gibi, melekler tarafından söylenmiş olması da muhtemeldir. (Fahreddîn er-Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb)