اَنِ اقْذِف۪يهِ فِي التَّابُوتِ فَاقْذِف۪يهِ فِي الْيَمِّ فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ ل۪ي وَعَدُوٌّ لَهُۜ وَاَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنّ۪يۚ وَلِتُصْنَعَ عَلٰى عَيْن۪يۢ ٣٩
| Sıra | Kelime | Anlamı | Kökü |
|---|---|---|---|
| 1 | أَنِ | ki |
|
| 2 | اقْذِفِيهِ | onu koy |
|
| 3 | فِي |
|
|
| 4 | التَّابُوتِ | sandığa |
|
| 5 | فَاقْذِفِيهِ | ve at |
|
| 6 | فِي |
|
|
| 7 | الْيَمِّ | suya |
|
| 8 | فَلْيُلْقِهِ | onu bıraksın |
|
| 9 | الْيَمُّ | su |
|
| 10 | بِالسَّاحِلِ | sahile |
|
| 11 | يَأْخُذْهُ | onu alacaktır |
|
| 12 | عَدُوٌّ | düşman olan |
|
| 13 | لِي | bana |
|
| 14 | وَعَدُوٌّ | ve düşman olan |
|
| 15 | لَهُ | ona |
|
| 16 | وَأَلْقَيْتُ | ve koydum |
|
| 17 | عَلَيْكَ | senin üzerine |
|
| 18 | مَحَبَّةً | bir sevgi |
|
| 19 | مِنِّي | benden |
|
| 20 | وَلِتُصْنَعَ | yetiştirilmen için |
|
| 21 | عَلَىٰ | önünde |
|
| 22 | عَيْنِي | gözümün |
|
Tebete تبت : تابُوت kelimesinin manası tabut, sandık ya da kutudur. Bakara,2/248. ayette geçen kullanımı için alimler iki mana uygun görmüşlerdir: a) ağaçtan yapılmış bir sanduka olup içine hikmet yerleştirilmiştir. b) Diğer bir görüşe göre ise tâbût تابُوت kalptir; sekîne ise onun içinde bulunan ilim/bilgidir. (Müfredat)
Kuran’ı Kerim’de isim olarak 2 ayette geçmiştir. (Mucemul Müfehres) Türkçede kullanılan şekli tabuttur. (Kuranı Anlayarak Okuma Rehberi)
Sehale سحل : Geçtiği tek ayetteki manası Türkçede de kullanıldığı gibi deniz kıyısı anlamındaki ساحِل dir. Asıl anlamı hakkında ise iki görüş mevcuttur: a) Kelimenin kökü demiri eğeledi ve kabuğunu soydu şeklindeki kullanımdan gelir. b) Diğer görüşe göre ise eğelenmiş/kabuğu soyulmuş yani su tarafından aşındırılmış anlamına gelir. (Müfredat)
Kuran’ı Kerim’de isim formunda sadece 1 ayette geçmiştir. (Mucemul Müfehres) Türkçede kullanılan şekli sahildir. (Kuranı Anlayarak Okuma Rehberi)
اَنِ اقْذِف۪يهِ فِي التَّابُوتِ فَاقْذِف۪يهِ فِي الْيَمِّ فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ ل۪ي وَعَدُوٌّ لَهُۜ
Fiil cümlesidir. اَنِ tefsiriyyedir. Masdariyye olması da caizdir. اقْذِف۪ي fiili نَ ‘un hazfıyla mebni emir fiildir. Muhataba ي ‘ sı fail olarak mahallen merfûdur. Muttasıl zamir هِ mef’ûlun bih olarak mahallen mansubdur. فِي التَّابُوتِ car mecruru اقْذِف۪يهِ fiiline mütealliktir.
فَ atıf harfidir. Matuf ve matufun aleyh arasında hiç zaman geçmediğini, işin hemen yapıldığını ifade eder. فَ ile yapılan atıfta matuf ve matufun aleyh yer değiştiremez. (Arapça Dilbilgisi Ayetlerle Nahiv Bilgisi)
اقْذِف۪ي fiili نَ ‘un hazfıyla mebni emir fiildir. Muhataba ي ‘ sı fail olarak mahallen merfûdur. فِي الْيَمِّ car mecruru اقْذِف۪يهِ fiiline mütealliktir.
فَ atıf harfidir. ل۪ emir lamıdır. يُلْقِ illet harfinin hazfıyla meczum muzari fiildir. الْيَمُّ fail olup damme ile merfûdur. بِالسَّاحِلِ car mecruru فَلْيُلْقِ fiiline mütealliktir.
فَ karînesi olmadan gelen يَأْخُذْهُ cümlesi mukadder şartın cevabıdır.
يَأْخُذْ sükun ile meczum muzari fiildir. Muttasıl zamir هِ mef’ûlun bih olarak mahallen mansubdur.
عَدُوٌّ fail olup damme ile merfûdur. ل۪ي car mecruru عَدُوٌّ ‘un mahzuf sıfatına mütealliktir. عَدُوٌّ atıf harfi وَ ‘la ilkine matuftur. لَهُ car mecruru ikinci عَدُوٌّ ‘un mahzuf sıfatına mütealliktir.
Tefsiriyye; kelamdaki kapalılığı veya karışıklığı ortadan kaldırmak maksadıyla getirilen açıklayıcı kelamla yapılan ıtnâb türüne verilen isimdir. Tefsir, ifadeyi eksik ve fazla olmamak kaydıyla sadece kullanılan önceki ibareyi izah etmeyi amaçlar; ek bir mana getirmez. (Ar. Gör. Ömer Kara, Belâgat İlminde İki İfade Biçimi: Itnâb-Îcâz (I) Kur’an Metninin Anlaşılmasındaki Rolü Üzerine Bir Deneme)
يُلْقِ fiili sülâsî mücerrede bir harf ilave edilerek mezid yapılan fiillerdendir. Fiil if’al babındandır. Sülâsîsi لقي ’dir.
İf’al babı fiile tadiye (geçişlilik), kesret, haynunet (zamanı gelmesi), sayruret, izale, zamana ve mekâna duhul, temkin (imkân sağlamak), vicdan (bir vasıf üzere bulmak), mutavaat (tef’il babının dönüşlülüğü), tariz (arz etmek, maruz bırakmak) manaları katar. Bazen de fiilin mücerret manasını ifade eder.
وَاَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنّ۪يۚ وَلِتُصْنَعَ عَلٰى عَيْن۪يۢ
اَلْقَيْتُ عَلَيْكَ cümlesi, قد takdiriyle hal olarak mahallen mansubdur.
Fiil cümlesidir. وَ istînâfiyyedir. Haliyye olması da caizdir. اَلْقَيْتُ sükun üzere mebni mazi fiildir. Mütekellim zamir تُ fail olarak mahallen merfûdur. عَلَيْكَ car mecruru اَلْقَيْتُ fiiline mütealliktir. مَحَبَّةً mef’ûlun bih olup fetha ile mansubdur. مِنّ۪ي car mecruru مَحَبَّةً ‘in mahzuf sıfatına mütealliktir.
لِتُصْنَعَ atıf harfi وَ ile mukadder masdar-ı müevvele matuftur. Takdiri; ألقيت عليك المحبّة ليتلطّف بك ولتصنع على عيني (Sana karşı lütufkâr olsunlar ve Benim gözetimimde büyütülesin diye sana bir sevgi bırakmıştım.) şeklindedir.
لِ harfi تُصْنَعَ fiilini gizli اَنْ ’le nasb ederek manasını sebep bildiren masdara çeviren cer harfidir. اَنْ ve masdar-ı müevvel, لِ harf-i ceriyle اَلْقَيْتُ fiiline mütealliktir.
تُصْنَعَ fetha ile mansub meçhul muzari fiildir. Naib-i faili müstetir olup takdiri أنت ‘dir. عَلٰى عَيْن۪ي car mecruru تُصْنَع fiiline mütealliktir. Aynı zamanda muzâftır. Mütekellim zamiri ي muzâfun ileyh olarak mahallen mecrurdur.
Hal cümlede failin, mef’ûlun veya her ikisinin durumunu bildiren lafızlardır (kelime veya cümle). Hal “nasıl” sorusunun cevabıdır. Halin durumunu açıkladığı kelimeye “zil-hal” veya “sahibu’l-hal” denir. Umumiyetle hal nekre, sahibu’l-hal marife olur. Hal mansubtur. Türkçeye “…rek, …rak, …dığı, halde, iken, olduğu halde” gibi ifadelerle tercüme edilir. Sahibu’l-hal açık isim veya zamir olduğu gibi müstetir (gizli) zamir de olabilir. Hal’i sahibu’l-hale bağlayan zamire rabıt zamiri denir. Bu zamir bariz (açık), müstetir (gizli) veya mahzuf (hazfedilmiş) olarak gelir.
Hal sahibu’l-hale ya و (vav-ı haliye) ya zamirle veya her ikisi ile bağlanır. Hal üçe ayrılır:
1. Müfred olan hal (Müştak veya camid), 2. Cümle olan hal (İsim veya fiil), 3. Şibh-i cümle olan hal (Harfi cerli veya zarflı isim).Ayette fiil cümlesi şeklindedir.(Arapça Dilbilgisi Ayetlerle Nahiv Bilgisi)
Meçhul fiil gelmesinin sebepleri şunlardır: Fail bilinmediği zaman, Fail muhataptan gizlenmek istendiği zaman, Fail herkes tarafından bilindiği zaman, Failin zikredilmesine gerek olmadığı zaman, fiile vurgu yapılmak istendiği zaman. (Arapça Dilbilgisi Ayetlerle Nahiv Bilgisi)
اَنْ harfi 6 yerde gizli olarak gelebilir: Harf-i cer olan (حَتّٰٓى)’dan sonra, Atıf olan اَوْ ’den sonra, Lamul cuhuddan sonra, Lamu-ta’lilden (sebep bildiren لِ) sonra, Vav-ı maiyye (وَ)’ den sonra, Sebep fe (فَ)’sinden sonra. Ayette lamu-ta’lilden (sebep bildiren لِ) sonra gizlenmiştir. (Arapça Dilbilgisi Ayetlerle Nahiv Bilgisi)
Tefsiriyye; kelamdaki kapalılığı veya karışıklığı ortadan kaldırmak maksadıyla getirilen açıklayıcı kelamla yapılan ıtnâb türüne verilen isimdir. Tefsir, ifadeyi eksik ve fazla olmamak kaydıyla sadece kullanılan önceki ibareyi izah etmeyi amaçlar; ek bir mana getirmez. (Ar. Gör. Ömer Kara, Belâgat İlminde İki İfade Biçimi: Itnâb-Îcâz (I) Kur’an Metninin Anlaşılmasındaki Rolü Üzerine Bir Deneme)
اَلْقَيْتُ fiili sülâsî mücerrede bir harf ilave edilerek mezid yapılan fiillerdendir. Fiil if’âl babındandır. Sülâsîsi لقي ’dir.
اَنِ اقْذِف۪يهِ فِي التَّابُوتِ فَاقْذِف۪يهِ فِي الْيَمِّ فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ
Tefsiriyye olarak fasılla gelen cümlenin fasıl sebebi şibh-i kemâl-i ittisâldir. Tefsir harfi اَنْ ve akabindeki emir üslubunda talebî inşâî isnad olan اقْذِف۪يهِ فِي التَّابُوتِ cümlesi, öncesinden ne kastedildiğini açıklayan, ibhamdan sonra tafsil babında ıtnâb sanatıdır.
Aynı üslupta gelerek atıf harfi فَ ile tefsiriyyeye atfedilen فَاقْذِف۪يهِ فِي الْيَمِّ ve فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ cümlelerinin atıf sebebi hükümde ortaklıktır. Cümleler arasında manen ve lafzen mutabakat mevcuttur. Her ikisi de emir üslubunda talebî inşâî isnaddır.
الْيَمُّ Musa’nın (a.s) kavminin dilinde deniz demektir.
فَلْيُلْقِهِ الْيَمُّ بِالسَّاحِلِ cümlesinde istiare sanatı vardır. الْيَمُّ kelimesi فَلْيُلْقِهِ fiilinin faili yapılarak kişileştirilmiş, iradesi olan bir canlıya benzetilmiştir. Denizin bir şahıs gibi sandığı sahile atması durumun mucizevi yanını vurgulamaktadır. Bu ifadede mübalağa ve tecessüm sanatları da vardır.
فَلْيُلْقِهِ fiilinin الْيَمُّ ‘ya isnad edilmesi mecaz-ı aklîdir.
اقْذِف۪يهِ - يَمُّ kelimelerinin tekrarında ıtnâb ve reddü’l-acüz ale’s-sadr sanatları vardır.
اقْذِف۪يهِ - فَلْيُلْقِهِ kelimeleri arasında mürâât-ı nazîr sanatı vardır.
قذف , atmak için de koymak için de kullanılır. Mesela “Kalplerine korku saldı” (Ahzab/26) ayetinde olduğu gibi. رمي de öyledir, رماهُ الله باحسن يافعا (Allah bütün güzelliği o gence vermiş) sözünde olduğu gibi. (Beyzâvî, Envârü’t-Tenzîl Ve Esrârü’t-Te’vîl)
الْيَمّ deniz demektir. Burada Nil Nehri kastedilmiştir. (Âşûr, Et-Tahrîr Ve’t-Tenvîr)
Büyük suyun onu sahile atması, ilahî iradenin gereği olarak mutlaka olacak bir husus olduğundan, o büyük su, bununla emir olunmuş temyiz sahibi bir itaatli varlık gibi kabul edilmiştir. (Ebüssuûd, İrşâdü’l-Akli’s-Selîm)
القاء , atmak, fırlatmak demektir. Burada takdim etmek manasındadır. Bu fiil mefulü direkt olarak aldığı vakit atmak manasını taşır. ألقيت الحجر / Taşı attım demektir. Mefulunu الى harfiyle aldığında takdim etmek, ulaştırmak, ihsan etmek manasını taşır. ألقيت اليه بهدية / Ona bir hediye verdim, yani ulaştırdım denir. (Hâlidî, Vakafat, s. 141)
السّاحِلُ sahil anlamındadır ve فَلْيُلْقِهِ kelimesindeki lam’ul emr, oluş (takvin) emrine işaret eder. Yani denize, onu (bebeği) sahile atmasını, kendilerinden uzak bir mekâna götürmemesini emrettik. Burada marife olarak gelen السّاحِلُ ise bilinen bir sahil olup Firavun ailesinin yüzmek için gittiği yerdir. (Âşûr, Et-Tahrîr Ve’t-Tenvîr)
يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ ل۪ي وَعَدُوٌّ لَهُۜ
Fasılla gelen şart üslubundaki terkipte müspet muzari fiil sıygasında, faide-i haber ibtidaî kelam olan يَأْخُذْهُ عَدُوٌّ ل۪ي وَعَدُوٌّ لَهُ cümlesi, فَ karinesi olmadan gelmiş cevap cümlesidir. Şart cümlesinin hazfi, îcâz-ı hazif sanatıdır.
Meczum muzari fiil sıygasında gelen cümle, hudûs ve teceddüt ifade etmiştir. Muzari fiil tecessüm özelliği sayesinde, muhatabın muhayyilesini harekete geçirerek olayı daha iyi anlamasını sağlar.
Muzari fiilin geldiği hallerde çoğunlukla bu gaye mevcuttur. Muzari fiilin kullanımıyla sahne muhatabın gözünde sanki o anda canlanır. Bu da insanı etkiler. (Fatma Serap Karamollaoğlu, Kur'an Işığında Belâgat Dersleri Meânî İlmi)
Mahzuf şart ve mezkûr cevabından oluşan terkip, şart üslubunda haberî isnaddır.
عَدُوٌّ kelimesinin tekrarında ıtnâb ve reddü’l-acüz ale’s-sadr sanatları vardır.
Benim ve senin düşmanın şeklinde عَدُوٌّ kelimesi tekrarlanmıştır. Bu ıtnâbın amacı Firavun’un kötülüğüne ve düşmanlığına dikkat çekerek önemini ortaya koymaktır. Ayrıca bununla birlikte, kelimedeki nekrelik, düşmanlığın had safhada olduğuna işaret etmektedir.
Cümledeki ل۪ي ve لَهُۜ car-mecrurları fail olan عَدُوٌّ ‘un mahzuf sıfatına mütealliktir. Sıfatın hazfi îcâz-ı hazif sanatıdır.
Önceki ayetteki azamet zamirden bu ayette müfret mütekellim zamirine iltifat edilmiştir.
Ayetin metninde düşman kelimesinin iki kez tekrar edilmesi mübalağa için, emri sarihleştirmek için ve bir de şu gerçeği bildirmek içindir: Firavun'un, Hz. Musa'ya olan düşmanlığı muhakkak olduğu halde onu etkilemez ve ona zarar vermez; aksine muhabbetine sebep olur. Zira zahiren helak sebebi olan bir şeyi, yani büyük suya atılmasını ve hem Allah'ın düşmanı, hem de kendisinin düşmanı olan Firavun'un eline düşmesini emretmek, bize bildiriyor ki, zahirî bir kahır altında gizli bir lütuf vardır. (Ebüssuûd, İrşâdü’l-Akli’s-Selîm)
وَاَلْقَيْتُ عَلَيْكَ مَحَبَّةً مِنّ۪يۚ وَلِتُصْنَعَ عَلٰى عَيْن۪يۢ
وَ , istînâfiyyedir.
İstînâfiyye وَ ‘ı (diğer adı ibtidaiyyedir) yalnızca mahalli olmayan cümleleri birbirine bağlar. Ve ardından gelen cümlenin öncekine îrab ve hükümde ortak olmadığını gösterir. Bu harfe kendisinden sonra gelen cümlenin öncekine bağlı olduğunun zannedilmemesi için istînâfiyye denilmiştir. (Rıfat Resul Sevinç, Belâgatta Fasıl-Vaslın Genel Kuralları Ve “Vâv”ın Kullanımı)
Müspet mazi fiil sıygasında faide-i haber, ibtidaî kelamdır.
Mazi fiil sebata, temekkün ve istikrara işaret eder. (Hâlidî, Vakafât, S.107)
Sebep bildiren harf-i cer لِ ’nin gizli أنْ ’le masdar yaptığı لِتُصْنَعَ عَلٰى عَيْن۪يۢ cümlesi, başındaki harf-i cerle اَلْقَيْتُ fiiline mütealliktir. Masdar-ı müevvel cümlesi, müspet muzari fiil sıygasında faide-i haber ibtidaî kelamdır. Muzari fiil teceddüt, istimrar ve tecessüm ifade etmiştir. Muzari fiil tecessüm özelliği sayesinde muhatabın muhayyilesini harekete geçirerek olayı daha iyi anlamasını sağlar.
Muzari fiilin geldiği hallerde çoğunlukla bu gaye mevcuttur. Muzari fiilin kullanımıyla sahne muhatabın gözünde sanki o anda canlanır. Bu da insanı etkiler. (Fatma Serap Karamollaoğlu, Kur'an Işığında Belâgat Dersleri Meânî İlmi)
Önceki ayetteki azamet zamirden bu ayette müfret mütekellim zamirine geçişte, iltifat sanatı vardır.
Cümlede takdim-tehir sanatı vardır. اَلْقَيْتُ fiiline müteallik عَلَيْكَ car mecruru, ihtimam için mef’ûle takdim edilmiştir.
Mef’ûl olan مَحَبَّةً kelimesindeki nekrelik, bizim anlayamayacağımız bir nev’e işaret ediyor olabilir. Veya kıllet için olabilir. Allah Teâlâ’nın en az muhabbeti dahi akıllara sığmayacak derecedir. Ya da kesret ifade eder.
مِنّ۪يۚ car-mecruru, مَحَبَّةً ‘in mahzuf sıfatına mütealliktir. Sıfatın hazfi, îcâz-ı hazif sanatıdır.
Sebep bildiren lam-ı ta’lilin, gizli أنْ ‘le masdar yaptığı وَلِتُصْنَعَ عَلٰى عَيْن۪يۢ cümlesi, müspet muzari fiil sıygasında faide-i haber ibtidaî kelamdır. Mecrur mahalde harf-i cerle birlikte اَلْقَيْتُ fiiline müteallik olan masdar-ı müevvel, mahzuf masdara matuftur. Cümlenin takdiri ألقيت عليك المحبّة ليتلطّف بك ولتصنع على عيني (Sana muhabbet verdim ki sana lütuf olsun ve gözümün önünde iyi olasın) şeklindedir.
عَلٰى عَيْن۪يۢ harf-i cerindeki istilâ, mecazî istilâdır. Yani güçlü bir beraberlik ifadesi için beraberlik manasındaki بِ harf-i cerinin yerine gelmiştir.
لِتُصْنَعَ fiili meçhul bina edilmiştir. Meçhul bina edilen fiillerde mef’ûle dikkat çekme kastı vardır. Çünkü malum bina edildiğinde mef’ûl olan kelime meçhul binada naib-i fail olur.
Meçhul bina, naib-i failin bu fiilde bir dahli olmadığına işaret eder. (Dr. Adil Ahmet Sâbir er- Ruveynî, Teemmülat fi Sûret-i İbrahim, s. 127)
فَلْيُلْقِهِ - اَلْقَيْتُ kelimeleri arasında iştikak cinası ve reddü’l-acüz ale’s-sadr sanatları vardır.
عَدُوٌّ - مَحَبَّةً ve فَاقْذِف۪يهِ - فَلْيُلْقِهِ gruplarındaki kelimeler arasında tıbâk-ı hafî sanatı vardır.
إلْقَي ألْمحبة ifadesinde istiare vardır. Burada gerçek anlamda Musa’nın üzerine bırakılması/atılması kastedilmiyor. Ancak bu ifade şu anlama geliyor: Ben seni, gören herkesin seveceği ve kalbinin sana meyledeceği şekilde yarattım. Hatta Firavun ve eşi de seni görüp sevdiler, seni evlat edindiler, seni terbiye edip yetiştirdiler, sana sütanne tuttular, bakımını üstlendiler. Bu ifade على وَجْهِ فُﻻَنٌ قَبُولٌ (Falancanın yüzünde kabul (hoşnutluk) var) sözü gibidir. Gerçekte burada onu işaret eden hiçbir şey yoktur. Şu var ki, ona, onun yüzüne her bakan kimsenin kalbi onu sever, ruhu ona ısınır. (Şerîf er-Râdî, Kur’an Mecazları)
وَلِتُصْنَعَ عَلٰى عَيْن۪يۢ [Gözümün önünde yetiştirilmen için] cümlesinde istiare-i temsiliyye vardır. Aşırı derecede korunma ve gözetlenme, bakanın gözü önünde yetiştirilen kimseye benzetildi. Çünkü bir şeyi koruyan, genellikle sürekli bir şekilde ona bakar. İşte bu, başkasının gözü önünde yetiştirilen kimseye benzetilmiştir. (Sâbûnî, Safvetü’t Tefasir)
Buradaki عَيْن۪ ile, bilme manası veya bakıp gözetme manası kastedilmiştir. (Fahreddîn er-Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb)
عَيْن۪يۢ kelimesi, gözetleme manasında mecazen gelmiştir. (Âşûr, Et-Tahrîr Ve’t-Tenvîr)
يَأْخُذْهُ - عَلَيْكَ kelimeleri arasında gaibden muhataba geçişe güzel bir iltifat sanatı vardır. (Müşerref Ulusu (Ülger), Arap Dili Ve Belâgatı İltifat Sanatı)
["Üzerine, tarafımdan bir sevgi attım."] Zemahşerî şöyle der: " مِنّ۪يۚ ‘deki harf-i cer ya اَلْقَيْتُ fiiline mütealliktir ki buna göre mana: "Ben seni sevdim. Allah'ın sevdiğini, bütün kalpler de sever" şeklindedir. Ya da bu harf-i cer mahzûf bir fiile mütealliktir" İşte bu husustaki ikinci görüş de budur. O mahzuf şey, ayetteki "muhabbet" kelimesinin sıfatı olup, "Benim tarafımdan hasıl olan bir sevgi, yani Benim tarafımdan olan ve Benim yaratmamla olan bir sevgiyi senin üzerine attım. Bundan ötürü Firavun'un karısı, seni sevdi ve ["Benim için de, senin için de bir göz aydınlığı! Onu öldürmeyin"] (Kasas, 9) dedi" demektir. Rivayet olunduğuna göre, Hazreti Musa (a.s)'ın yüzünde öyle bir güzellik, gözlerinde öyle bir tatlı bakış vardı ki gören ona bakakalır, bundan kendini alamazdı. Bu tıpkı, 'Rahman onlar için (gönüllerde) bir sevgi verecektir '(Meryem/96) ayetinde olduğu gibidir. (Fahreddîn er-Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb)
Allah'ın düşmanı Firavun onu o kadar çok sevdi ki neredeyse ondan hiç ayrılamıyor. İşte ["Sana karşı tarafımdan bir büyük sevgi bırakmışımdır"] cümlesi, bunu ifade etmektedir. Allah (c.c) tarafından kalplere ekilen bu muhabbet, o kadar büyüktü ki, Hz. Musa'yı gören kimseler neredeyse ondan ayrılamıyorlardı. İşte bundan dolayıdır ki, Firavun ve ailesi de Hz. Musa'yı çok seviyorlardı. (Ebüssuûd, İrşâdü’l-Akli’s-Selîm)
Keşşâf sahibi şöyle der: Ayetteki zamirlerin hepsi, Hazreti Musa (a.s)'a racidir. Çünkü bunların bir kısmını Hazret-i Musa (a.s)'a bir kısmını da tabuta vermek, ayetin nazmında bir tenâfür (uygunsuzluk) bulunduğu neticesine götürür. Buna göre şayet, "Denize atılan da; sahile atılan da tabuttur" denirse, biz deriz ki: Denize atılan tabutun içinde olarak yine Hazret-i Musa (a.s) olduğunu söylemekte bir sakınca yoktur. Binaenaleyh bütün zamirlerin mercii farklı farklı olmamış ve böylece ayetin nazmında bir tenâfür olmamış olur. (Fahreddîn er-Râzî, Mefâtîhu’l-Gayb)