ش ب ه
Kur'an'da geçiş sayısı: 12

Türkçe türevleri: Teşbih, şüphe, müşebbeh, müşabih

Kur'an'daki anlamları: Karıştırmak, benzetmek, yahut iltibas edilmek, karıştırılmak, iltibas ettirilmek, temsil edilmek, benzeyen, mümasil olan, benzemek, benzeşmek, te’vile kabil olanlar, müteşabihler.

Köke ait bilgiler:

َشِبْه, شَبَه, شَبِيه: Bu kelimenin asıl anlamı, nitelik açısından olan benzerliktir; renk, tat, adâlet ve zulüm gibi. ُﺷْﺒَﮭﺔ: İster somut, ister soyut olsun aralarındaki benzerlikten dolayı, iki şeyden birinin diğerinden ayırt edilememesidir. Allah buyurur ki:

وَأُﺗُﻮا ﺑِﮫِ ﻣُﺘَﺸَﺎﺑِﮭﺎً


Bu onlara (dünyadakine) benzer olarak verilmiştir (2/Bakara 25); yani tad ve hakikat bakımından değil, renk bakımından bir kısmı bir kısmına benzer. Rengi, altına benzeyen mücevherde َﺷَﺒﮫ denir. (Rağıb El-İsfahani, Müfredat Kur’an Kavramları Sözlüğü)

Sözlükte “benzemek ve benzerlik sebebiyle başka şeyle karışmak” anlamındaki “şbh” kökünden türeyen şübhe (çoğulu şübühât) “benzer ve denk olmak, birbirine benzemesinden dolayı iki şeyi birbirine karıştırmak; belirsizlik, karışıklık ve kuşku” gibi mânalara gelir. Kelime dinî literatürde özellikle fıkıh ve fıkıh usulünde şer‘î bir hüküm, konu veya durumla ilgili kesin bilgi ve kanaate varamamaktan doğan tereddüt ve kararsızlığı ifade eder. Bununla birlikte fıkıh literatüründe bu terimin kullanıldığı bütün anlam ve alanları kuşatan bir tanımına rastlanmaz. (Hacı Mehmet Günay,  “Şüphe”,  Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, s. 39 : 263.)



 
Ayet Kelime Anlamı
Bakara 25 مُتَشَابِهًا ona benzer
Bakara 70 تَشَابَهَ benzer geldi
Bakara 118 تَشَابَهَتْ birbirine benzedi
Âl-i İmrân 7 مُتَشَابِهَاتٌ müteşabihdir
Âl-i İmrân 7 تَشَابَهَ müteşabih
Nisâ 157 شُبِّهَ benzer gösterildi
En'âm 99 مُشْتَبِهًا (kimi) birbirine benzer
En'âm 99 مُتَشَابِهٍ (kimi) benzemez
En'âm 141 مُتَشَابِهًا birbirine benzer
En'âm 141 مُتَشَابِهٍ ve benzemez
Ra'd 16 فَتَشَابَهَ benzer (mi) göründü
Zümer 23 مُتَشَابِهًا birbirine benzer