م ر ض
Kur'an'da geçiş sayısı: 24

Türkçe türevleri: Maraz, emrâz

Kur'an'daki anlamları: Hastalanmak, hasta, hastalık, manevi hastalık.

Köke ait bilgiler:

Sözlükte ‘maraz’ hastalık demektır. (Fikret Karaman-İsmail Karagöz, Dini Kavramlar Sözlüğü, s. 409.)

مَرَض kelimesi, insana has olan düzenden çıkış demektir. Bu da iki çeşittir: Birincisi: Yüce Allah’ın;

 وَلاَ عَلَى الْمَرِيضِ حَرَجٌ 

Hastaya da bir sorumluluk yoktur (24/Nûr 61.) âyetinde buyurduğu bedenle ilgili hastalıktır.

İkincisi: Cehâlet, korkaklık, cimrilik, iki yüzlülük ve diğer ahlaki rezillikler demektir. (Rağıb El-İsfahani, Müfredat Kur’an Kavramları Sözlüğü)

Kalb Hastalığı sözüne gelince: Bil ki, مَرَضٌ o sıfattan çıkan fiillerde, bir zararın meydana gelmesini gerektiren bir sıfattır. Kalbe mahsûs olan özellik, Allah'ın bilmek, O'na itaat ve kulluk etmek olduğu için, kalpte bu özelliklere mani olacak herhangi bir sıfat meydana geldiğinde, bu sıfatlar kalbin hastalığı olurlar. Şayet: "Ziyâde" (fazlalaşma) kendisine ilave edilenin cinsindendir; eğer, buradaki hastalıktan maksat küfür ve cehâlet hastalığı ise, o zaman Cenâb-ı Hakk'ın;

فَزَادَهُمُ اللّٰهُ مَرَضًا

“Allah da onların hastalığını artırdı” sözü, bu küfür ve cehalete hamledilmiş olur. Bu durumda da, Allah'ın, küfrün ve cehaletin fâili olması gerekir denilmiştir. (Fahruddin Er-Razi, Tefsir-i- Kebir-Mefatih’ul Gayb)

Ruh ve beden sağlığı bakımından kalp çok önemli bir organdır. O sağlıklı olunca bütün vücut sağlıklı olur. Kur’an dilinde kalp daha ziyade vicdan, iman ve ahlakın merkezi mânasında kullanılmaktadır. Münafıklık, ikiyüzlülük ahlaksızlıktır; vicdanda, ahlak merkezinde mevcut bir bozukluğun acı meyvesidir. (Hayreddin Karaman, Mustafa Çağırıcı , Kur’an Yolu Meal ve Tefsir ,1 s. 80.)

Hastalık (maraz) bedene ârız olan, onu normal durumundan çıkaran, faaliyetlerini yerine getirmekten alıkoyan ve ölümüne sebep olan bir keyfiyettir. Mecazî olarak nefsin kemâlini zedeleyen cehalet, yanlış akîde, hased, kin, günah işleme arzusu ve benzeri kötülükler, insanı rûhanî yönden helâke sürükleyen küfür yolları için kullanılır. Çünkü bu hastalıklar, faziletli işler yapmaya mâni olup, hakîkî olan ebedi hayatı perişan ederler. Münafıkların kalplerindeki maraz Allah’tan başkasına yönelmeleridir. Maraz böylece önce küfre, sonra fiili düşüklüklere ve nihayet korkaklık gibi içteki kötülüklere hamledilmiştir.  (İsmail Hakkı Bursevi , Rûhu’l Beyan Kur’an Meali ve Tefsiri,  s. 202/204.) 



 
Ayet Kelime Anlamı
Bakara 10 مَرَضٌ hastalık vardır
Bakara 10 مَرَضًا hastalıklarını
Bakara 184 مَرِيضًا hasta
Bakara 185 مَرِيضًا hasta
Bakara 196 مَرِيضًا hasta
Nisâ 43 مَرْضَىٰ hasta
Nisâ 102 مَرْضَىٰ hasta
Mâide 6 مَرْضَىٰ hasta
Mâide 52 مَرَضٌ hastalık
Enfâl 49 مَرَضٌ hastalık
Tevbe 91 الْمَرْضَىٰ hastalar
Tevbe 125 مَرَضٌ hastalık olan(lara)
Hac 53 مَرَضٌ bir hastalık
Nûr 50 مَرَضٌ bir hastalık-
Nûr 61 الْمَرِيضِ hasta
Şuarâ 80 مَرِضْتُ hastalandığım
Ahzâb 12 مَرَضٌ hastalık
Ahzâb 32 مَرَضٌ hastalık
Ahzâb 60 مَرَضٌ bir hastalık
Muhammed 20 مَرَضٌ hastalık
Muhammed 29 مَرَضٌ hastalık
Fetih 17 الْمَرِيضِ hastaya
Müzzemmil 20 مَرْضَىٰ hastalar
Müddessir 31 مَرَضٌ hastalık