ف س ق
Kur'an'da geçiş sayısı: 54

Türkçe türevleri: Fısk, fâsık, fıskiye (işari)

Kur'an'daki anlamları: Fısk işlemek, fasıklık yapmak, açıktan açığa günah işlemek, açıkça Allah’a itaatten çıkmak, küfür etmek, inkar etmek, açıkça günah işlemek, inkarcılık etmek, fasıklık etmek, isyankarlık yapmak, küfretmek, inkarda bulunmak, sapıklık, şirk, kafir, inkarcı, sapık.

Köke ait bilgiler:

Az olsun çok olsun her günâhla ِﻓْﺴﻖ meydana gelir; fakat fıskın çok günâhla meydana geldiği meşhurdur. Fasık, daha çok, dinî hükümlere bağlanıp onları ikrar ettikten sonra onların tümünü veya bir kısmını ihlâl eden kişi için kullanılır. Eğer köken olarak kâfir kişiye, fasık denirse; onun, aklın ve fıtratın gerektirdiği hükmü ihlâl ettiğinden dolayıdır. Allah buyurur ki: 

فَفَسَقَ عَنْ اَمْرِ رَبِّه۪ۜ

  Rabbinin emrinden dışarı çıkmıştı (18/Kehf 50). (Rağıb El-İsfahani, Müfredat Kur’an Kavramları Sözlüğü)

‘Fısk’ veya ‘füsuk’ sözlükte, bir yerden çıkmak, ayrılmak, demektir. Hayvanların, bilhassa farenin deliğinden çıkmasına, meyvenin filizlenmesine, tohumun (veya tomurcuğun) açılıp filizin dışarı çıkmasına ‘fısk’ denilir.

‘Fısk’, itaatten uzaklaşma, Allah'ın emirlerini dinlememe tavrıdır. Bu bakımdan ‘küfr’ kavramından daha geniştir. Allah'a herhangi bir şekilde itaatsizlik yapanın bu fiiline rahatlıkla ‘fısk’ denir. ‘Fısk’ın çoğulu ‘füsûk’tur. (Hüseyin K. Ece, İslam’ın Temel Kavramları, s. 206.)


Sözlükte “taze hurma kabuğunu yarıp dışarı çıkmak, belirli bir sınırı aşmak” anlamına gelen ve İslâm öncesi dönemde daha çok bitki ve hayvanlar hakkında kullanılan bu kelime İslâm döneminde “hak yoldan ayrılma, Allah’ın emirlerine itaatsizlik etme” şeklinde daha özel bir anlam kazanmış, hem müşrik, yahudi, hıristiyan ve münafıklar, hem de dinin emirlerine aykırı hareket eden müslümanlar fısk kelimesi ve türevleri ile nitelendirilmeye başlanmıştır. Kur’ân-ı Kerîm’de kök halinde (fısk-füsûk) yedi, çekimli fiil veya sıfat (fâsık) şeklinde kırk yedi yerde geçen fısk kavramının küfr kelimesinden daha kapsamlı biçimde bazı âyetlerde imanın karşıtı (el-Bakara 2/99; Âl-i İmrân 3/110; el-En‘âm 6/49; es-Secde 32/18), bir kısmında ise dinin emirlerine itaatin karşıtı olarak (el-Bakara 2/197; en-Nûr 24/4; el-Hucurât 49/7, 11) kullanıldığı, hidâyet ve dalâlet terimleriyle de yakın bir ilişkisinin kurulduğu (el-Bakara 2/26; et-Tevbe 9/80; el-Hadîd 57/26) görülür. Ancak Kur’an’da fısk (çoğulu füsûk) kelimesinin geçtiği yedi âyette müslümanların muhatap alındığı ve fısk kavramıyla meyte, kan, domuz eti ve Allah’tan başkası adına kesilen hayvanların etini yemek, fal oklarıyla kısmet aramak, borç ilişkilerinde karşı tarafa zarar vermek, Hz. Peygamber’e itaatsizlikte bulunmak, müminlerle alay etmek ve onlara kötü lakap takmak gibi küfür ve şirk dışında kalan büyük günahların işlenmesinin, dinin emir ve yasaklarına aykırı davranılmasının kastedildiği görülür. (Ali Şafak,  “Fısk”,  Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, s.  13 :37.)

Fâsık: Sözlükte “bir şeyden çıkan” anlamına gelen fâsık kavramı, din ıstılahında, inkâr edenlere ve îman ettiği halde Allah ve Peygambere itaat etmeyen, dini görevlerini terk eden ve günah fiilleri işleyenlere denir. Her kâfir fâsıktır, ancak her fâsık kâfir olmayabilir. Asi mümin fâsıktır ama kâfir değildir. Fâsık kelimesinin çoğulu füsekâdır.

Fâsıklık vasfından kurtulabilmek, ancak iman edip salih ameller işlemek, haram ve günahlardan uzak durmak, işlenen günahlara tevbe etmek ile mümkündür. (Fikret Karaman-İsmail Karagöz, Dini Kavramlar Sözlüğü, s. 172.)



 
Ayet Kelime Anlamı
Bakara 26 الْفَاسِقِينَ fasıklardan
Bakara 59 يَفْسُقُونَ kötülüklerden
Bakara 99 الْفَاسِقُونَ fasıklardan
Bakara 197 فُسُوقَ günaha sapmak
Bakara 282 فُسُوقٌ kötülük olur
Âl-i İmrân 82 الْفَاسِقُونَ fasıklardır
Âl-i İmrân 110 الْفَاسِقُونَ yoldan çıkmışlardır
Mâide 3 فِسْقٌ fısktır
Mâide 25 الْفَاسِقِينَ yoldan çıkmış
Mâide 26 الْفَاسِقِينَ yoldan çıkmış
Mâide 47 الْفَاسِقُونَ fasıklardır
Mâide 49 لَفَاسِقُونَ yoldan çıkmışlardır
Mâide 59 فَاسِقُونَ yoldan çıkmıştır
Mâide 81 فَاسِقُونَ yoldan çıkmışlardır
Mâide 108 الْفَاسِقِينَ yoldan çıkan
En'âm 49 يَفْسُقُونَ fenalık
En'âm 121 لَفِسْقٌ yoldan çıkmadır
En'âm 145 فِسْقًا bir fısk
A'râf 102 لَفَاسِقِينَ yoldan çıkmış
A'râf 145 الْفَاسِقِينَ yoldan çıkmışların
A'râf 163 يَفْسُقُونَ yoldan çıkmalarından
A'râf 165 يَفْسُقُونَ yoldan çıkmaları
Tevbe 8 فَاسِقُونَ yoldan çıkmışlardır
Tevbe 24 الْفَاسِقِينَ yoldan çıkmış
Tevbe 53 فَاسِقِينَ yoldan çıkan
Tevbe 67 الْفَاسِقُونَ yoldan çıkanlar
Tevbe 80 الْفَاسِقِينَ yoldan çıkan
Tevbe 84 فَاسِقُونَ yoldan çıkmış olarak
Tevbe 96 الْفَاسِقِينَ yoldan çıkan
Yunus 33 فَسَقُوا yoldan çıkmış(lar)
İsrâ 16 فَفَسَقُوا kötü işler yaparlar
Kehf 50 فَفَسَقَ dışına çıktı
Enbiyâ 74 فَاسِقِينَ yoldan çıkan
Nûr 4 الْفَاسِقُونَ yoldan çıkmış kimselerdir
Nûr 55 الْفَاسِقُونَ yoldan çıkanlardır
Neml 12 فَاسِقِينَ fasık
Kasas 32 فَاسِقِينَ yoldan çıkan
Ankebût 34 يَفْسُقُونَ fasıklık yapıyor(lar)
Secde 18 فَاسِقًا fasık
Secde 20 فَسَقُوا yoldan çıkanların
Zuhruf 54 فَاسِقِينَ yoldan çıkmış
Ahkaf 20 تَفْسُقُونَ ve yoldan çıkmanızdan
Ahkaf 35 الْفَاسِقُونَ yoldan çıkmış
Hucurât 6 فَاسِقٌ bir fasık
Hucurât 7 وَالْفُسُوقَ ve fıskı
Hucurât 11 الْفُسُوقُ fısk
Zâriyât 46 فَاسِقِينَ yoldan çıkmış
Hadid 16 فَاسِقُونَ yoldan çıkmıştır
Hadid 26 فَاسِقُونَ yoldan çıkmıştır
Hadid 27 فَاسِقُونَ yoldan çıkmıştır
Haşr 5 الْفَاسِقِينَ yoldan çıkanları
Haşr 19 الْفَاسِقُونَ yoldan çıkanlardır
Saf 5 الْفَاسِقِينَ yoldan çıkan
Münâfikûn 6 الْفَاسِقِينَ yoldan çıkan