ر ز ق

Kur'an'da geçiş sayısı: 123

Türkçe türevleri: Rızık, Rezzak, erzak

Kur'an'daki anlamları: Hayırda bulundu, hayır vermek, rızık vermek, fazlından vermek; Rızkı halkedip veren ve rızkın sebebini halkeden, rızkı sebeplere bağlayan Allah’a denildiği gibi; Rızkın vusulüne sebeb olan insana da denir. Fakat hakiki rızık verici yalnız Allah’dır.

Köke ait bilgiler:

‘Rızık’ sözlükte nasip, pay ve şans anlamına gelir. ayrıca maddi ihtiyaç için gerekli olan ni’met, insanın yararlanabildiği her türlü mal ve varlık olarak da tanımlanmıştır. (Fikret Karaman-İsmail Karagöz, Dini Kavramlar Sözlüğü, s. 554.)

رِزْق / rizkun sözcüğü; Bazen, dünyevi ya da uhrevi olsun, cârî, daimi olan atiyye; ihsan, vergi ya da lütuf anlamında kullanılır. Bazen nasip, pay ya da hisse anlamında kullanılır. Bazen de karna ulaşan ve kendisiyle gıdalanılan beslenilen şeyi ifade etmek için kullanılır. (Rağıp El-İsfahani, Müfredat, Kur’ân Kavramları Sözlüğü)

‘Rızık’ bir başka deyişle, kendisinden faydalanan veya Allah’ın canlıya zevk alması ve faydalanması için verdiği şeydir. Öyleyse mülk olsun olmasın, yenilen içilen ve diğer şekilde kullanılmak suretiyle kendisinden faydalanılan mallar, çocuklar, eşler, ilim, iman bilgileri gibi şeylerde birer rızıktır. (Hüseyin K. Ece, İslam’ın Temel Kavramları, s. 537.)

Kur’an ‘rızık’ kavramını genel bir çerçevede kullanıyor. Bununla rızkın geniş alanına işaret ediyor. “Onlar, kendilerine rızık olarak verdiğimiz şeyden infak ederler.” (2/Bakara, 3, 28/ Kasas, 54) âyetinde işaret edildiği gibi, müttakiler Allah’ın kendilerine rızık olarak verdiği her şeyi O’nun uğrunda harcarlar. Kişinin gıda veya mal olarak yiyeceği çok sınırlıdır. Ne kadar zengin olursa olsun tadacağı yiyecek ve içecek bellidir. Müttaki olanlar, kendilerine verilen bu rızkın fazlasını Allah (cc) yolunda harcarlar. (Hüseyin K. Ece, İslam’ın Temel Kavramları, s. 538.)

Sözlükte “yiyecek vermek, rızıklandırmak” anlamındaki rezk kökünden türeyen rızk kelimesi, Kur’ân-ı Kerîm’de 123 yerde geçer. Allah’a râzık denildiği gibi rızka ulaşmaya vesile olan insanlara da bu ismin verilebileceğini, ancak esmâ-i hüsnâdan olup “bedenlerin ve ruhların gıdasını yaratıp veren” mânasındaki rezzâk isminin sadece Allah’a nisbet edilebileceğini belirtir. (Şerafettin Gölcük, “Rızık”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, s. 35:73.)