ج ن ن

Kur'an'da geçiş sayısı: 201

Türkçe türevleri: Cin, can, cenîn, Cennet, mecnûn, cinnet, ecinnî

Kur'an'daki anlamları: Örtmek, bürümek, akılsız, deli, örtülü olan, cenin, cünun, delilik, cinler: Görülmeyen, müstetir, canlı, şuurlu mahluklar, bir tür yılan; Kalkan, ağaçlı bahçe, cennet.

Köke ait bilgiler:

جِنّ: Sözcüğünün aslı, bir şeyin duyu organlarına saklı kalmasıdır. Bu kökten جَنَّهُ اللَّيْل Gece onu sakladı, أَجَنَّهُ Kendini saklayacak bir şey edindi. جَنَان ise, kalptir; çünkü: Duyu organlarından saklanmıştır. جَنَّة ise, ağaçlı olup ağaçları yeri kaplayan her bahçeye denir. Bazen, yeri göğü kaplayan ağaçlara da جَنَّة adı verilir. جَنِين ise, çocuğun annesinin karnında kaldığı sürecin adıdır. جَنِن ise, kabirdir. جِن kelimesi de iki şekilde kullanılır. Birisi: Duyulardan gizlenmiş/saklanmış olan rûhânî varlıklardır. Bunların hepsi insanlık türünün karşısında söz konusu edilir. Buna göre, جِن kavramı içinde, meleklerde  şeytanlarda yer alır. Bu açıdan, her melek aynı zamanda جِن ’dir, ama her جِن melek değildir. Ebû Sâlih, bu anlamını baz alarak: Tüm melekler cindir demiştir. Cinler, rûhânîlerin sadece bir kısmıdır da denmiştir. جِنَّة ise, cinlerin topluluğudur. جِنَّة aynı zamanda delilik anlamına da gelir. جُنُون ise, nefs ile akıl arasına bir perde girmesidir. Diğeri ise:  جُنُون ise, nefs ile akıl arasına bir perde girmesidir. جَنَّ فُلاَنٌ cin çarptı demektir. Öte yandan nefsi ile aklı arasına perde girdi, bundan dolayı aklı karıştı da denmektedir. (Rağıb El-İsfahani, Müfredat Kur’an Kavramları Sözlüğü)

‘Cennet’, örtmek, gizlemek anlamına gelen ‘cenn’ kökünden türemiş bir isimdir.

              Sözlük anlamı, bitki ve ağaçlarıyla toprağı örten bahçe veya bostan demektir.

Aynı kökten gelen diğer kelimelerde de bir çeşit ‘örtme, gizlilik’ anlamları vardır. Örneğin, aynı kökten gelen ‘cinn’, herkese görünmeyen bir yaratık, ‘cinnet’, aklın kaybolması, gizlenmesi, ‘mecnun’, aklı gitmiş demektir.

İnsanların işledikleri güzel amellerin sevabının, yani karşılığının verileceği bu yere ‘Cennet’ denmesinin sebebi; görünüş yönünden dünyadaki bahçelere benzemesi, içerisinde bulunan eşi ve benzeri olmayan nimetlerin insan anlayışına gizli olması, insanların onu dünyada iken görmemeleridir.

‘Cennet’ kelimesinin çoğulu ‘cinan’ veya ‘cennât’ olarak gelir. Kur'an, ‘cennât’ kelimesini sık sık kullanmaktadır.

‘Cennet’ kavramı, bol ağaçlı, yeşili çok, güzel binaları olan, insanı hayran bırakan, bakıldığı zaman huzur veren manzaralara sahip bahçeleri çağrıştırmak ile birlikte en güzel hayatın yaşanacağı, güzellikler ve huzurun, her türlü iyi halin mutluluk ülkesini akla getirir.

(Hüseyin K. Ece, İslam’ın Temel Kavramları, s. 112.)

Cennetin birkaç adı daha vardır. Bazı tefsircilere göre bu isimler aynı zamanda cennetin tabakalarıdır.

1- Naîm Cenneti, (İnfitar, 13. Mutaffifîn, 22. Şuara, 85)

2- Adn Cenneti, (Beyyine, 8. Ra’d, 23. Nahl, 31)

3- Firdevs Cenneti, (Kehf, 107. Mü’minûn, 11)

4- Me’vâ Cenneti, (Secde, 19. Necm, 15)

5- Darü’s Selâm, (Yunus, 25. En’am, 127)

6- Darü’l Mukâme, (Fatır, 35)

7- Darü’l Huld, (Fussilet, 28)

8- Darü’l Ahira, (Bakara, 94. En’am, 32. Yusuf, 109) 

(Hüseyin K. Ece, İslam’ın Temel Kavramları, s. 116)

Kur’ân-ı Kerîm’de müfred, tesniye ve cemi şekilleriyle 147 defa geçen cennet kelimesi yirmi beş yerde dünyadaki bağ bahçe, altı yerde Âdem ile Havvâ’nın iskân edildiği mekân, bir yerde Hz. Peygamberin, yanında Cebrâil’i gördüğü sidretü’l-müntehânın civarında bulunan me’vâ cenneti (en-Necm 53/13-15), diğer yerlerde de âhiret cenneti anlamında kullanılmıştır. Cennet çeşitli hadislerde de hem bahçe hem âhiret cenneti anlamında yer almıştır. Diğer isimler tekil olarak kullanıldığı halde cennetin çok sayıdaki âyette çoğul şekliyle de (cennât) yer alması, saadet yurdunun belli bir bölgesinin değil tamamının adı olduğunu gösterir. (Bekir Topaloğlu, “Cennetin İsimleri”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, s. 7 : 376/386.)