ن ز ل

Kur'an'da geçiş sayısı: 293

Türkçe türevleri: İnzâl, menzîl, menzile, nâzil, nezle, nevazil, nüzül (felç), tenezzül, tenzil, tenzilat

Kur'an'daki anlamları: İnmek, menzil, yörünge, bir iniş/bir defa, indirmek, menzil, misafir ağırlama yeri, misafir için hazırlanan yemek, konaklama yeri.

Köke ait bilgiler:

نُزُول: Aslında yüksekten aşağıya inmek, düşmek demektir. Bir yere konaklama eylemi, hem نَزَل’بِكَذَا hem de أَنْزَلَهُ şekilde söylenebilir. Yüce Allah’ın nimetleri ve belaları kullarının üzerine indirmesi, bunları onlara vermesidir. Bu ya Kur’ân gibi, onun bizzat kendisini indirmek şeklinde olur. Ya da demiri ve elbiseyi indirmesi gibi, onun sebeplerini indirmesi ve ona giden yolu göstermesi şeklinde olur. نُزُل ise, gelen misafire azık olarak hazırlanan yolluktur.  Savaşta نِزَال ise, karşılıklı uzlaşma, feragat etmek, saf tutmaktır. (Rağıb El-İsfahani, Müfredat Kur’an Kavramları Sözlüğü)

Sözlükte “yukarıdan aşağıya inmek, gelmek, konaklamak” mânasında masdar ve “iniş” anlamında isim olan nüzûl kelimesi ilâhî kitapların, özellikle de Kur’an’ın Allah katından gelişini ifade eder. Nüzûl kavramı su, rızık, Allah’ın ordusu, azap, şeytan, melek, huzur ve sükûn, rûhu’l-emîn vb.ne atıf yapılmış, bunların yanında Tevrat, İncil ve Kur’an’a, ayrıca Kur’an yerine kullanılan hak, zikir, nur, âyet ve sûre kelimelerine nisbet edilmiştir. (Abdulhamit Birışık, “Nüzül”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, s. 33 : 309.)

Allah’ın nimetlerinden yahut hikmetlerinden birisini indirmesi demek, onu yaratması veya göndermesi demektir. Bu husus şöyle izah edilmiştir; bu gibi şeyler; yağmur, güneş ışınları gibi semavi sebeplere bakar. Yahut bunlar levh-i mahfuzda takdir edilmiş ve yazılmış olup; bunların izharı = ortaya çıkarılması ile müvekkel melekler, bunları aşağı aleme indirirler, bu izahla indirme hususu onlara nisbet edilmiş olur. Büyükbaş hayvanların, demirin, elbisenin indirilmesi insanların istifadelerine arz ve insanları onlardan istifadeye sevk etmek içindir. Mesela elbise pamuk v.b. benzeri nebatattan elde edilmektedir. Bunların teşekkülüne sebep olanlardan birisi semavi sebebdir ki, o da yağmurdur. Bu bitkilerin hepsi de yağmura muhtaçtırlar. Mizanın veya adaletle iş görmenin, ölçü ve tartıya riayetin indirilmesi de; insanları buna sevk veya indirilen semavi kitaplarda bunun emredilmesidir. Misafiri indirmekten murad da, onu ağırlamaktır. (Mahmud Çanga; Kur’an Kelimelerinin Anahtarı, s. 503-504.)

Bir cismi yukarıdan aşağıya indirmek demek olan inzal, şer’i dilde manaların ve Kur’an hakkında söz ve mananın, Allah tarafından Resulullah’a vahy edilmesi manasında şer’i bir gerçektir. Allah’ın ilim ve kudreti, her şeyi kuşatmış ve her şeyin başlangıcı olduğuna göre Arş’ın üzerinde mertebe bakımından yüksek ve ona nispetle peygamberin kalbi alt taraf olduğundan vahye, inzal ve tenzil denmiştir. Zaten marifet açısından bakıldığı zaman her ferdin vücudu, kainat çevresi içinde bir yer ve kalp onun merkezidir. Dış alemdeki bilgiler, o merkeze çevreden ve gök ufkundan inerek gelir. İç alemdeki bilgiler de merkezden çevreye yükselir. Peygamberle ilgili vahiy ise, peygamberin kendi vücudundan, kendi kalbinden çıkan fikirler, temenniler, dua ve münacat ve hitaplar cinsinden olmayıp, dış alemden kalbine doğru gelen, melekler alemine ait güçlü bir tesir olduğu için bunun hakkında inzal, tenzil, nüzul tabiri özellikle bu gerçeği de hatırlatır. (Elmalılı M. Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an  Dili, s. 227.)

Kur’ân ve meleklerin birer vasfı olarak geçen إِنْزَال ve تَنْزِيل kelimeleri arasındaki farka gelince, تَنْزِيل , Kur’ân’ın birbirinden ayrı bölümler hâlinde ve birinden sonra bir başkasının geldiğine işaret edilmek istendiğinde kullanılmıştır. إِنْزَال ise, geneldir. (Rağıb El-İsfahani, Müfredat Kur’an Kavramları Sözlüğü)

 Tevrat ve İncil hakkındaki nüzûl kavramı “if‘âl” kalıbında iken Kur’an’la ilgili olanların çoğu yine aynı kalıpta olmakla birlikte “tef‘îl” sîgasında da gelmiştir. Bazı âlimlere göre inzâl ile tenzîl arasında mâna farkı yoktur (Lisânü’l-ʿArab, “nzl” md.). Ancak Bakara (2/185), Duhân (44/3) ve Kadr (97/1) sûrelerinde kelimenin if‘âl kalıbından kullanılmasından hareket eden Râgıb el-İsfahânî, Kur’an’ın dünya semasına bir defada indiğini söyler (el-Müfredât, “nzl” md.).  İsfahânî’ye ve diğer bazı âlimlere göre inzâl kelimesi kapsamlı-umumi bir muhtevaya sahipken tenzil Kur’an’ın peyderpey inişini (tencîm) ifade eder. Bazı âyetlerde Kur’an’ın indirilmesi Cebrâil’e (Cibrîl, Rûhulkudüs, Rûhulemîn) nisbet edilmiştir. (Abdulhamit Birışık, “Nüzül”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, s. 33 : 309.)

Kur’ân-ı Kerîm’in nüzûlüyle ilgili olarak öne sürülen görüşlerden birine göre Kur’an vahyi Cebrâil’e ve dolayısıyla Hz. Peygamber’e intikal etmeden önce mahiyeti bilinmeyen levh-i mahfûzda yerini almış (el-Burûc 85/21-22), levh-i mahfûzdan ramazan ayında ve mübarek bir gecede (Kadir gecesi) toplu olarak indirilmiştir (inzâl). Buna işaret eden âyetler bulunmakla birlikte (el-Bakara 2/185; ed-Duhân 44/2-3; el-Kadr 97/1) indirilişin nereye yapıldığına dair Kur’ân-ı Kerîm’de herhangi bir açıklık bulunmamaktadır. (Abdulhamit Birışık, “Nüzül” , Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, s. 33:309.)